محمد بن على بن محمد شبانكاره اى

91

مجمع الانساب ( فارسى )

بود و چون پدرش نماند به استقلال اميرى بغداد كرد . و چون عضد الدوله قوى شد در بغداد او را اميرى شام دادند و بدان طرف لشكر كشيد و تمامت مغرب در دست او آمد و به فرزندان او بماند و هم در آن حدود وفات يافت . الامير العادل الفاضل عصد الدوله بناه خسرو بن ركن الدوله نور حدقه و قرة عين آل بويه عضد الدوله بود و هيچ كس از ملوك جهان به فضل و ادب و شوكت و عظمت او نرسد و مآثر او بسيار و مشهور است . در اواخر ايام او برادرانش فخر الدوله و مؤيد الدوله به هم برآمدند و فخر الدوله قصد مملكت مؤيد كرد و عضد مدد مؤيد شد و لشكر كشيده روى به فخر الدوله نهاد ، فخر الدوله بگريخت و به بخارا شد و التجا به سامانيان برد و بعد از هجده سال كه عضد نمانده بود باز آمد . و چون عضد الدوله از كار عراق و طبرستان بپرداخت و آن مملكت را به مؤيد الدوله سپرد ، در بغداد ميان پسران او و پسران معز الدوله محاربت افتاد ، عضد را ضرورت شد به بغداد رفتن و پسران معز الدوله را مقيد و محبوس گردانيد الا دو پسر او كه در شام بودند : عميد الدوله و ابو طاهر . و عضد بعد از اين حال در بغداد نشست كرد و همهء كار خلافت بر وى مىرفت و هر خليفه كه او خواستى خلع كردى و هركس كه خواستى بنشاندى و نواب او در هر مملكت هر يكى پادشاهى بزرگ بودند . و اركان علم و فضل و ادب در عهد او به عليين رسيد . و در هيچ شهرى از بلاد اسلام نيست كه عمارتى و مسجدى نكرده و دارالشفاء بغداد از عمارات اوست و بندى كه به رود كر بسته در جهان نظير آن نيست و آن را « بند امير » گويند . و امير نام استادى است كه بنا نهاده . و در شيراز شهر سوق الامير هم از آثار اوست و امروز هر كجا عمارتى عالى هست گويند عضدى است ، و يكى از سعادات و ميامن او اين بود كه شيخ الشيوخ زمان ، ابوعبد اللّه خفيف - قدس اللّه روحه العزيز - در عهد او بوده و شرف محبت مبارك او دريافته و مناقب و مآثر او بسيار است و صابى كتابى مفرد در مناقب و آثار او پرداخته نام آن تاجىنامه و در اين كتاب بدين كلمات اندك اختصار افتاد . عضد الدوله بناه خسرو مدت بيست و چهار سال حكومت جهان راند و در بغداد